Rekabet Yasağı Sözleşmesi Nedir? Nasıl Son Bulmaktadır?

Çoğu firma/şirket, işçi ile rekabet yasağı sözleşmesi düzenlemekte veyahut iş sözleşmesinin içerisine rekabet yasağını madde şeklinde koymaktadır. İşçinin, işyerinden ayrılmasından sonraki dönemde, edinmiş olduğu bilgiler ve müşteri portföyü sebebiyle işverenine zarar vermemesi ya da işverenin başka bir işletmeyle rekabet etmemesi için yapılan sözleşmelerdir. Bu tür sözleşmeler, işyerinde öğrenilen bilgilerin ve becerilerin, işyerinden ayrılıp başka bir işyerinde kullanılmasını engellemek amacıyla yapılmaktadır.

Rekabet yasağı, Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesi ve devamında hüküm altına alınmıştır.

İlgili kanun maddesinde;

“(1) Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.

(2) Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.”

şeklinde hüküm kurulmuştur.

Rekabet yasağının geçerli olabilmesi için, kanunda belirtilmiş birtakım şartların varlığı mevcut olmalıdır. Bu şartlar ise, geçerli bir iş sözleşmesinin bulunması, sözleşmenin yazılı olarak yapılması ve işverenin korunmaya değer bir menfaatinin olmasıdır. Genellikle menfaat kelimesinden, işverenin müşteri portföyü, üretim sırları veyahut işverenin faaliyetleri hakkında bilgi edinme ihtimali anlaşılmaktadır.

İşçi ile imzalanan rekabet sözleşmelerinin içeriği ve şartları, işveren ile işçi arasındaki anlaşmaya göre değişebilir. Ancak genellikle, bu tür sözleşmeler aşağıdaki unsurları içerir:

1. Sözleşmenin tarafları: İşçi ve işveren sözleşmenin taraflarını oluşturmaktadır.
2. Süre: Rekabet etmeme yasağının, ne kadar süreyle geçerli olacağını belirtir. Bu süre, işçinin işyerinden ayrılış tarihinden itibaren başlar ve genellikle birkaç yıl olarak öngörülür. Ancak, bu hususa ilişkin kanunda bir sınırlama bulunmaktadır. İşçi ile işveren arasında yapılan rekabet yasağının azami 2 yıl süre ile yapılabileceği öngörülmüştür.
3. Rekabetin kısıtlanması: Rekabet sözleşmesinde, işçinin işyerinden ayrılıp başka bir işyerinde çalışmasına ilişkin kısıtlamaları içermektedir. Örneğin, işçi bir rekabet sözleşmesi imzaladıktan sonra, belirli bir bölgede işyerinden ayrılıp kendi işletmesini kuramayabilir veya işyerinden ayrılarak başka bir işyerinde benzer hizmetler sunamayabilir. Bununla birlikte, ilgili madde içerisinde işçinin hangi bölgede çalışamayacağı net bir şekilde belirtilmelidir. Zira aksi hali, ilgili rekabet yasağının geçersiz olmasına sebebiyet vermektedir.
4. Bilgi gizliliği: Rekabet sözleşmesinde, işyerinde öğrenilen bilgilerin gizliliğini koruma şartlarını belirtilmektedir. Bu hususa ilişkin ayrıca gizlilik sözleşmesi de düzenlenebilmektedir.
5. İhlal: Rekabet sözleşmesinde, işçinin sözleşmeyi ihlal etmesi durumunda uygulanacak cezai şartlarda belirtilmektedir. Bu cezai şartlar, genellikle işçinin işyerinden ayrılış tarihinden sonraki süreçte ihlal olması durumunda geçerli olacak şekilde düzenlenir.

Geçerli bir rekabet yasağının düzenlenmiş olduğu ve işçinin bu maddeyi ihlal ettiğinin anlaşılması durumunda, işçinin cezai şart ödemesi kararlaştırılabilmektedir. İşçi, bu cezai şartı ödeyerek rekabet yasağını sonlandırabilmektedir. Bu durum genellikle işveren lehinedir. Çünkü belirlenen bedel, cezai şart olarak değil de tazminat olarak ileri sürülmüş olsa idi işveren zararını ispatlamakla mükellef olacaktı. Ancak, cezai şartın varlığı durumunda işverenin zararını ispatlamasına gerek olmamaktadır.

Bununla birlikte, cezai şartın çok yüksek olduğu durumlarda mahkeme kararıyla bu bedelde indirime gidilebilmektedir. Zira, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2017/3120 E., 2019/302 K. ve 14.01.2019 tarihli ilamında da aynı husus içtihat altına alınmıştır.

Kısaca özetlemek gerekirse; rekabet yasağı sözleşmesi; işçinin iş akdi son bulduktan sonra, belirli bir faaliyet alanında, belirli bir coğrafi bölgede, belirli bir zaman dilimi içerisinde işvereniyle ilgili rekabete girmeme koşullarını barındırmakla birlikte bu hüküm ihlal edildiği takdirde ne gibi sonuçları olacağını içermektedir.

Rekabet Yasağı Nasıl Son Bulur?

1. Rekabet yasağının süresi 1 yıl olarak belirlenmiş ise, 1 yıl sonunda rekabet yasağı kendiliğinden son bulmaktadır. Yani, sürenin bitimi sözleşmenin de sonlanmasını beraberinde getirmektedir.
2. İşverenin, işçinin iş sözleşmesini haklı bir neden olmadan feshetmesi durumunda rekabet yasağı da sonlanmaktadır.
3. İşçinin, iş sözleşmesini haklı bir nedenle, işverene yüklenebilen bir kusur sebebi ile feshetmesi durumunda rekabet yasağı son bulmaktadır.

Rekabet yasağı sözleşmesi, içerisinde incelikler ve detay barındırdığından bu sözleşmeden kaynaklı hukuki problemlerin alanında uzman bir avukat aracılığı ile takip edilmesi en doğru yol olacaktır.

Av. Merve Sena BOĞA