MESKENİYET İDDİASI NEDİR ?
Haczi caiz olmayan mallar ve haklardan borçlunun haline münasip evinin haczedilmesi durumunda borçlunun yararlanabileceği bir yoldur.
İcra İflas Kanunu madde 82 uyarınca ;
Aşağıdaki şeyler haczolunamaz:
…
- Borçlunun haline münasip evi,
…
Birinci fıkranın (2), (4), (7) ve (12) numaralı bentlerinde sayılan malların kıymetinin fazla olması durumunda, bedelinden haline münasip bir kısmı, ihtiyacını karşılayabilmesi amacıyla borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılır.
İcra memuru, haczi talep edilen mal veya hakların haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne veya reddine karar verir.
İİK madde 82’de görüleceği üzere haczin caiz olup olmadığının değerlendirmesini icra memuru yapar. Bu sebeple haczi caiz olmayan bir hakkın veya malın haczedilmesi durumunda icra hukuk mahkemelerine 7 gün içinde şikayet dava yoluyla başvurulabilir.
Zira İcra İflas Kanunu Madde 16/1 açıktır ;
Kanunun hallini mahkemeye bıraktığı hususlar müstesna olmak üzere İcra ve İflas dairelerinin yaptığı muameleler hakkında kanuna muhalif olmasından veya hadiseye uygun bulunmamasından dolayı icra mahkemesine şikayet olunabilir. Şikayet bu muamelelerin öğrenildiği tarihten yedi gün içinde yapılır.
Haline Münasip Evin Anlaşılması ve Satılması
Borçlunun evinin haline münasip olup olmadığının anlaşılması için bilirkişi incelemesi ve keşif yapılabilir. Bu değerlendirmelerin sonucunda evin borçlunun haline münasip olduğuna karar verilmesi durumunda haczedilmez.
Yine İİK madde 82’ görüleceği üzere borçlunun evinin değerinin fazla olması durumunda, bedelin haline münasip bir evi karşılayan kısmı borçluya kendine ev alması amacıyla bırakılmak üzere haczedilerek satılır.
Yani meskeniyet iddiasında bulunulan evin değeri borçlunun haline münasip edinebileceği bir evin değerinden fazla ise borçlunun evi satılarak elde edile tutardan borçlunun kendisine haline münasip bir ev alabileceği miktar mahsup edilir ve kalan tutar alacaklıya verilir.
Eğer borçlunun evinin değeri emsal ev değerlerine eşdeğer ise ya da borçlunun evinin değeri emsal değerlerden düşük ise ve borçlunun kendine yeni bir ev almasının mümkün olmadığı mahkemece anlaşıldı ise bu durumda borçlunun şikayeti kabul edilir ve ev satılmaz.
Kanunda Geçen Haline Münasip Ev Kavramı Nedir ?
Yargıtay kararlarında da görüleceği üzere borçlunun evinin haline münasip olup olmadığı borçlunun haciz anındaki sosyal durumuna ve borçlunun ailesinin ihtiyaçlarına göre belirlenir. Burada aileden kasıt geniş ailedir.
Öncelikle Meskeniyet iddiasında bulunabilmek için haczedilen ev borçlunun tek evi olmalıdır. Birden fazla ev bulunması durumunda yalnızca biri için meskeniyet iddiasında bulunulabilir.
Taşınmazın içinde yaşamaya elverişli bir konut olması gerekmektedir. Borçlu bu konuta paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyeti ile malik olabilir. Bu durum da meskeniyet iddialarının kabulüne engel değildir. Bilirkişi değerlendirmesi yapılarak borçlunun hisse değeri ya da payının bedeline göre emsallerle karşılaştırma yapılır ve yine mahkemece karar verilir. Bilirkişi incelemesi yapılarak borçlunun evinin değeri tespit edilir. Borçlunun evinin bulunduğu konumdaki emsal evlerin değerleri ve bilirkişi raporuna bakılarak yapılan karşılaştırma sonucu borçlunun evinin haline münasip olup olmadığına karar verilir.
Meskeniyet iddiasında bulunabilmek için borçlunun ilgili konutta yaşamasına gerek yoktur. Borçlunun bu konutu kiraya vermiş olması da meskeniyet iddialarının kabulüne engel değildir.
Meskeniyet iddiasının icra takibine etkisi
İcra İflas Kanunun 22. Maddesinde de görüleceği üzere “ Şikayet, icra mahkemesince karar verilmedikçe icrayı durdurmaz” . İcranın durdurulması mahkemeden talep edilebileceği gibi mahkeme re ’sen de karar verebilir.
Meskeniyet iddiasında bulunulabilmesi için hacizden sonra 7 gün içinde icra hukuk mahkemesine başvurmak gerekmektedir. Aksi halde dava usulden reddolunacaktır. Ayrıca dava süreci söz konusu olduğundan ve meskeniyet iddiasını öne sürebilmenin başkaca bir tolu olmadığından hem haczi caiz olmayan malların ve hakların haczinde hem de genel olarak icra dairelerinin işlemlerinde bir avukat ile çalışmak faydalı olacaktır.
Stj. Av. Rabia KIZILKAYA