İŞTİRAK NAFAKASI NEDİR? ÇOCUK NAFAKASI ALMAK İÇİN ŞARTLAR NELERDİR?

İŞTİRAK NAFAKASI NEDİR?

İştirak nafakası (Çocuk nafakası), ayrılık veya boşanma davası hükme bağlandıktan sonra velayet hakkına sahip olmayan ebeveynin, çocuğun ihtiyaç ve giderlerine geliri oranında katılmasıdır.

 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesinin 3. ve 4. Fıkrasında:

“Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.

Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenmesine karar verilen bu giderlerin gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.” hükmü düzenlenmektedir.

Hükümde açıkça düzenlendiği üzere, velayet hakkı kendisinde olmayan eşin müşterek çocuğun sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararlarına mali gücü oranında katılmak zorundadır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 327. Maddesinde “Çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler ana ve baba tarafından karşılanır.

Ana ve baba, yoksul oldukları veya çocuğun özel durumu olağanüstü harcamalar yapılmasını gerektirdiği takdirde ya da olağan dışı herhangi bir sebebin varlığı hâlinde, hâkimin izniyle çocuğun mallarından onun bakım ve eğitimine yetecek belli bir miktar sarfedebilirler.” hükmü düzenlenmektedir.

İŞTİRAK NAFAKASINI KİMLER TALEP EDEBİLİR?

Müşterek çocuğun velayeti kendisine bırakılmış olan ve fiilen çocuğun bakım ve giderlerini karşılamakla yükümlü olan;

• Ebeveyn,
• Vasi
• Kayyum ve
• Ayırt etme gücüne sahip 18 yaşını tamamlamamış olan çocuğun kendisi.

İŞTİRAK NAFAKASININ MİKTARI NASIL BELİRLENİR?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 330. Maddesinde “Nafaka miktarı, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Nafaka miktarının belirlenmesinde çocuğun gelirleri de göz önünde bulundurulur.

Nafaka her ay peşin olarak ödenir.

Hâkim istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.” hükmü düzenlenmektedir. Görüleceği üzere, iştirak nafakasının miktarının belirlenmesinde nafaka yükümlüsü ile velayet hakkına sahip tarafların sosyoekonomik durumu ayrı ayrı dikkate alınır.

Hakim tarafından belirlenecek olan miktar, çocuğun üstün yararı göz önünde bulundurulurken aynı zamanda tarafların yoksulluğa düşmemesi açısından da hakkaniyetle kararlaştırılır.

İŞTİRAK NAFAKASININ ARTTIRILMASI VEYA AZALTILMASI

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 331. Maddesinde “Durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.” hükmü düzenlenmektedir.

Hükümden anlaşılacağı üzere, ilgili taraflar, değişen koşulları mahkemeye bildirerek, nafakanın arttırılmasını, azaltılmasını veya kaldırılmasını talep edebilir. Değişen koşullara nafaka yükümlüsünün veya nafaka alacaklısının ekonomik durumunda farklılaşan durumları veya çocuğun sağlığı, eğitimi, yaşının artması ve akabinde değişen masraflarını örnek olarak verebiliriz.

İŞTİRAK NAFAKASININ SONA ERMESİ

Bazı durumların varlığı halinde iştirak nafakası sona erebilir. Bu durumlara örnek olarak:

• Çocuğun 18 yaşını doldurması (ergin olması),
• Çocuğun evlenerek ergin kılınması,
• Çocuk ergin olmadığı halde kendi kazancına sahip olması,
• Çocuğun ölmesi,
• İştirak nafakasından feragat edilmişse,
• Nafaka yükümlüsünün mali gücünün keskin bir şekilde değişmesi,
• Nafaka yükümlüsünün ölmesi

durumlarında nafaka sona erebilir.

İŞTİRAK NAFAKASINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME

İştirak nafakasında görevli mahkeme, Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde bu davalara Asliye Hukuk Mahkemelerinde bakılır.

Yetkili mahkeme:

• İştirak nafakası boşanma davası ile talep ediliyorsa boşanma davasının bakıldığı yer mahkemesidir.
• Boşanma hükme bağlandıktan sonra iştirak nafakası talebinde bulunulmuşsa, yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir.
• Çocuk, evlilik dışı doğmuş ve iştirak nafakası talep edilmişse, yetkili mahkeme çocuğun yerleşim yeri mahkemesidir.

 Stj. Av. Samra ASKARZADE