Manevi Tazminat Nedir?
Kişinin manevi değerlerinin, kişilik hakkının hukuka aykırı yolla zedelenmesinin hukuka yansıması manevi tazminat olarak nitelendirilir. Manevi tazminat davası ise, Kişide meydana gelen bu zedelenmenin yol açtığı manevi zararların giderilmesini amaçlar. Zarar ekonomik değer değil manevi değer içermesi gerekmektedir. Kişinin iç dünyasında yaşadığı elem ve kederin dış dünyasında (ekonomik ve sosyal çevresinde) yer edinmesi ve bundan doğacak olumsuz sonuçlar olarak adlandırılabilir. Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen madde hükmü aşağıdaki şekildedir:
MADDE 56- Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.
Manevi Tazminat Davası Hangi Hallerde Açılır?
1-Kişinin Kişilik Hakkı Hukuka Aykırı Olarak Zarar Görmelidir.
İlk olarak kişilik hakkının ne demek olduğundan bahsedebiliriz. Kişilik hakkı, bir kimsenin maddi, manevi ve iktisadi varlığı üzerindeki haklarıdır ancak sayım yalnızca bunlardan ibaret değildir. Kişilik hakları mutlak ve kişiye sıkı sıkıya bağlıdır. Saldırının hukuka aykırı olması gerekir.
2- Manevi Zarar Bulunmalıdır.
Her kişilik hakkına saldırı manevi zarar olmamakla beraber, kişide acı elem ve kedere yol açarak iç dünyasını olumsuz etkileyip dış dünyasında da bu olumsuzlukların yer edinmesidir.
3- Manevi Zarar İle Fiil Arasında Uygun Nedensellik Bağı Bulunmalıdır
Manevi tazminata başvurabilmek için kişinin uğradığı zararla hukuka aykırı fiil arasında illiyet bağı olması gerekmektedir.
4-Zarar Veren Tarafın Sorumlu Olması İçin Kusurunun Bulunması Ya Da Kusursuz Sorumluluk Hallerinden Birisinin Bulunması Gerekmektedir.
Manevi Tazminat Davasında Görevli Ve Yetkili Mahkeme?
Maddi tazminat davasındaki esaslar kıyasen uygulanır. Özel düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla, görevli mahkeme asliye hukuk mahkemeleridir. Yetkili mahkeme belirlenirken ise manevi tazminatı doğuran olayın niteliğine bakılmalıdır.
Genel yetkili mahkemeye ilişkin kanun maddesi şu şekildedir:
MADDE 6- (1) Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir Davalı sayısı birden fazla ise, tazminat davası herhangi birinin yerleşim yerinde açılabilir (HMK md.7). Davalının tüzel kişi olması durumunda ise tüzel kişinin merkezinin olduğu mahkemesidir.
Manevi Tazminat Davası Açma Süresi ve Zamanaşımı Süreleri Nelerdir?
Manevi tazminat davasının dayandığı hukuki delile göre dava açma süreleri farklılık göstermektedir.
Manevi tazminata konu olan fiilin haksız fiil sebep olması hali TBK madde 72’de düzenlenmiştir.
MADDE 72- Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır. Haksız fiil dolayısıyla zarar gören bakımından bir borç doğmuşsa zarar gören, haksız fiilden doğan tazminat istemi zamanaşımına uğramış olsa bile, her zaman bu borcu ifadan kaçınabilir.
Manevi Tazminata konu olan fiil Türk Ceza Kanununa göre suç teşkil ediyorsa, Türk ceza kanununda belirtilen dava zamanaşımı süresi, manevi tazminat davası için dava açma süresi olur.
Boşanma davası sonucunda doğan manevi tazminat davası açma süresi TMK madde 178‘te belirtilmiştir.
Madde 178- Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.’
Sözleşmenin ihlali nedeniyle açılacak tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi olan 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.
TBK MADDE 146- Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir.
Stj. Av. Damla YELKEN